Category: ព័ត៌មានជាតិ​

ស្វាយចន្ទីជាកសិផលដ៏សំខាន់មួយរបស់កម្ពុជា។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៤នេះ ប្រទេសកម្ពុជាមានផ្ទៃដីដាំដុះដំណាំស្វាយចន្ទីជាង ៥៨ម៉ឺនហិកតា នៅទូទាំងប្រទេស ដែលអាចផ្ដល់ទិន្នផលជាមធ្យមប្រមាណ ១,៥តោន ក្នុង ១ហិកតា។ នៅក្នុងរយៈពេល៧ខែដើមឆ្នាំ២០២៤ កម្ពុជាផលិតគ្រាប់គ្រាប់​ស្វាយចន្ទីឆៅបានជាង ៨៣ម៉ឺនតោន កើនឡើង ៣៦,៧% ដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជា ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ ជាប្រទេសនាំចេញស្វាយចន្ទីច្រើនជាងគេលើពិភពលោក។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ចេញនូវទស្សនវិស័យប្រែក្លាយកម្ពុជា ទៅជាប្រទេសនាំចេញគ្រាប់ស្វាយចន្ទីច្រើនជាងគេលើពិភពលោក និងជា អធិរាជស្វាយចន្ទី នាពេលអនាគត។ ក្នុងគោលដៅនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលបានរៀបចំ និងដាក់ចេញនូវ «គោលនយោបាយជាតិ ស្តីពីស្វាយចន្ទី ឆ្នាំ២០២២-២០២៧»។ ដើម្បីសម្រេចបាននូវការងារនេះ ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ កំពុងចងក្រងបង្កើតសហគមន៍កសិកម្មទំនើបស្វាយចន្ទីចំនួន៣ នៅខេត្តកំពង់ធំ។ ការចងក្រងសហគមន៍កសិកម្មទំនើបស្វាយចន្ទី នឹងផ្សារភ្ជាប់សហគមន៍ទៅកាន់ទីផ្សារដោយផ្ទាល់តាមរយៈការសម្របសម្រួលពីក្រសួង។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ក្រសួងនឹងជួយគាំទ្រផ្នែកទុន និងបច្ចេកទេស ដើម្បីធានាថា សហគមន៍អាចដំណើរការបានដោយរលូន និងទទួលបានតម្លៃបន្ថែម ព្រមទាំងផលចំណេញខ្ពស់។ សូមរង់ចាំទស្សនាវីដេអូឯកសារអំពី «កម្ពុជាឆ្ពោះទៅកាន់អធិរាជស្វាយចន្ទី» តាមរយៈបណ្ដាញសង្គមផ្លូវការរបស់ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ នៅវេលាម៉ោង៨យប់នេះ កុំបីខាន!

យោធាប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង និយាយថា ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង បានបាញ់មីស៊ីលបាលីស្ទីករយៈចម្ងាយជិតជាច្រើនគ្រាប់នៅឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងកើតរបស់ខ្លួន នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១២ កញ្ញា នេះ ជាការបាញ់លើកដំបូង ក្នុងរយៈពេលជាងពីរខែមកនេះ។ ឆ្មាំល្បាតឆ្នេររបស់ប្រទេសជប៉ុន និយាយ ថា មីស៊ីល ត្រូវបានគេជឿថាជាមីស៊ីលបាលីស្ទីកបាញ់ចេញពីប្រទេសកូរ៉េខាងជើង បានធ្លាក់រួចហើយ។ ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានក្យូដុរបស់ប្រទេសជប៉ុន បានរាយការណ៍ដោយដកស្រង់ប្រភពព័ត៌មានពីរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនថា ពុំមានរបាយការណ៍អំពីការបំផ្លាញពីមីស៊ីលដែលសង្ស័យនោះទេ។ ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង បានបាញ់មីស៊ីលលើកចុងក្រោយនៅថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា នៅពេលនោះ ប្រទេសនេះបានអះអាងថា បានសាកល្បងដោយជោគជ័យនូវមីស៊ីលបាលីស្ទីកតាកទិកថ្មី ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុកក្បាលគ្រាប់ធុនធំទម្ងន់៤,៥តោន ។ ប្រទេសឯកោមួយនេះ ក៏បានបញ្ជូនបាឡុងផ្ទុកសំរាមឆ្លងកាត់ព្រំដែនទៅកាន់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងក្នុងរយៈពេលពីរបីថ្ងៃកន្លងទៅនេះ ជាយុទ្ធនាការមួយដែលបានចាប់ផ្តើមកាលពីខែឧសភា ក្នុងការសងសឹកចំពោះខិត្តប័ណ្ណប្រឆាំងទីក្រុងព្យុងយ៉ាងដែលបានបង្ហោះចូលទៅកូរ៉េខាងជើង ដោយប្រើប្រាស់បាឡុង ធ្វើឡើងដោយសកម្មជនកូរ៉េខាងត្បូង។

ក្រុមហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីនបាននិយាយកាលពីថ្ងៃពុធ ១១ កញ្ញា ថាក្រុមអ្នកចរចារបស់ខ្លួនបានរំលឹកឡើងវិញនូវការត្រៀមខ្លួនអនុវត្តបទឈប់បាញ់ភ្លាមៗជាមួយអ៊ីស្រាអែលនៅតំបន់ហ្កាហ្សាដោយផ្អែកលើសំណើរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកពីកន្លងទៅដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌថ្មីៗពីភាគីណាមួយឡើយ។ ក្រុមប៉ាឡេស្ទីនបាននិយាយនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយថា ក្រុមចរចារបស់ពួកគេដឹកនាំដោយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់លោក Khalil al-Hayya បានជួបក្រុមអ្នកសម្របសម្រួលកាលពីថ្ងៃពុធ រួមទាំងនាយករដ្ឋមន្រ្តីកាតា លោក Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani និងប្រធានចារកម្មអេហ្ស៊ីបលោក Abbas Kamel នៅទីក្រុង Doha ប្រទេសកាតាដើម្បីពិភាក្សាអំពីវឌ្ឍនភាពចុងក្រោយក្នុងដែនដីហ្កាហ្សា។ ការពិភាក្សារបានបរាជ័យជាបន្តបន្ទាប់រហូតមកដល់ពេលនេះក្នុងការឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងមួយដើម្បីបញ្ចប់សង្រ្គាមមានអាយុកាល១១ខែ។ បញ្ហាអូសបន្លាយរួមមានការគ្រប់គ្រងច្រករបៀង ហ្វីឡាដេលហ្វៀ (Philadelphia) ជាច្រកតូចចង្អៀតនៅព្រំដែនហ្កាហ្សាជាមួយអេហ្ស៊ីប។ លោក William Burns ប្រមុខCIAដែលជាប្រធានអ្នកចរចារបស់អាមេរិកសម្រាប់ហ្កាហ្សា បាននិយាយកាលពីថ្ងៃសៅរ៍ថា សំណើបទឈប់បាញ់លម្អិតបន្ថែមទៀតនឹងត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃខាងមុខនេះ។ សំណើកាលពីកន្លងទៅដែលដាក់ចេញដោយលោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក Joe Biden កាលពីខែមិថុនា បានដាក់ចេញនូវបទឈប់បាញ់បីដំណាក់កាល ជាថ្នូរនឹងការដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីស្រាអែល៕

បេក្ខភាពរបស់គណបក្សសាធារណរដ្ឋ លោក ដូណាល់ ត្រាំ (Donald Trump) និងអនុប្រធានាធិបតីបក្សប្រជាធិបតេយ្យ លោកស្រី កាម៉ាឡា ហារីស (Kamala Harris) បានប៉ះទង្គិចគ្នាជុំវិញបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងពេលបើកវេទិកានៃការជជែកដេញដោលបេក្ខភាពប្រធានាធិបតីលើកដំបូងរបស់ភាគីទាំងពីរក្នុងយប់ថ្ងៃអង្គារ (១០ កញ្ញា) ដែលជាពេលវេលាដ៏សំខាន់នៅក្នុងការបោះឆ្នោតអាមេរិកដ៏ប្រកួតប្រជែងយ៉ាងក្ដៅគគុក។ ដោយនៅសល់ពេលប្រាំបីសប្តាហ៍ទៀតមុនការបោះឆ្នោតថ្ងៃទី០៥ ខែវិច្ឆិកា ហើយនៅតែប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះរហូតដល់ការបោះឆ្នោតដំបូងចាប់ផ្តើមនៅក្នុងរដ្ឋមួយចំនួន ការជជែកដេញដោល ដែលប្រហែលជាព្រឹត្តិការណ៍តែមួយគត់ដែលបានគ្រោងទុកនេះ បានបង្ហាញទាំងឱកាស និងហានិភ័យសម្រាប់បេក្ខជននីមួយៗនៅចំពោះមុខទស្សនិកជនតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ដែលមានអ្នកបោះឆ្នោតរាប់សិបលាននាក់។ ការជួបជជែកតស៊ូមតិនេះមានសារៈសំខាន់ជាពិសេសសម្រាប់លោកស្រី Harris ជាមួយនឹងការស្ទង់មតិបង្ហាញថា អ្នកបោះឆ្នោតច្រើនជាងមួយភាគបួនមានអារម្មណ៍ថាពួកគេមិនទាន់ស្គាល់លោកស្រីច្បាស់គ្រប់គ្រាន់។ លោកស្រី Harris បានចូលទៅក្នុងការប្រជែងតំណែងសេតវិមាននេះត្រឹមតែប្រាំពីរសប្តាហ៍មុនប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីការដកខ្លួនចេញរបស់លោកប្រធានាធិបតី ចូ បៃដិន (Joe Biden)៕

សហរដ្ឋអាមេរិក បាននិយាយកាលពីថ្ងៃអង្គារ (១០ កញ្ញា) ថា រុស្ស៊ីបានទទួលមីស៊ីលបាលិស្ទិកពីអ៊ីរ៉ង់ សម្រាប់សង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន ខណៈអាមេរិកបានដាក់ទណ្ឌកម្មថ្មីលើនាវា និងក្រុមហ៊ុនដែលខ្លួននិយាយថាពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្គត់ផ្គង់អាវុធរបស់អ៊ីរ៉ង់ដល់ទីក្រុងមូស្គូ ហើយមហាអំណាចលោកខាងលិចបានប្រកាសដាក់ទណ្ឌកម្មថ្មីលើអ៊ីរ៉ង់ រួមទាំងសហភាពអឺរ៉ុបក៏បានប្តេជ្ញាឆ្លើយតបយ៉ាងខ្លាំងក្លាផងដែរ។ នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាននៅទីក្រុងឡុងដ៍្រ មុនដំណើរទស្សនកិច្ចទៅកាន់ទីក្រុងគីវជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអង់គ្លេស លោក ដេវីដ ឡាំមី (David Lammy) លោករដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក អង់តូនី ប្លីងខិន (Antony Blinken) បាននិយាយថា ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនបានព្រមានអ៊ីរ៉ង់ដោយសម្ងាត់ថា ការផ្តល់មីស៊ីលបាលិស្ទិកដល់រុស្ស៊ីនឹងក្លាយជា «ការបង្កើនភាពតានតឹងកាន់តែខ្លាំង»។ លោក Blinken បាននិយាយដោយសម្អាងលើចារកម្មសម្ងាត់ដែលត្រូវបានចែករំលែកជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្ត និងដៃគូរបស់អាមេរិកជុំវិញពិភពលោកថា «ឥឡូវនេះរុស្ស៊ីបានទទួលការដឹកជញ្ជូនមីស៊ីលបាលិស្ទិកទាំងនេះ ហើយទំនងជានឹងប្រើប្រាស់វាក្នុងពេលប៉ុន្មានសប្តាហ៍ទៀតប្រឆាំងនឹងអ៊ុយក្រែន»។ កន្លងមក អ៊ីរ៉ង់បានផ្គត់ផ្គង់យានដ្រូន សាហេដ (Shahed) ដែលរុស្ស៊ីប្រើក្នុងអ៊ុយក្រែន ប៉ុន្តែបដិសេធថាខ្លួនមិនបានផ្គត់ផ្គង់មីស៊ីលបាលិស្ទិកដល់រុស្ស៊ីទេ។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ លោក ណាសឺ ខាណានី (Nasser Kanaani) កាលពីថ្ងៃអង្គារ បាននិយាយនៅលើបណ្ដាញសង្គម X ថា អ៊ីរ៉ង់ចាត់ទុករបាយការណ៍នេះថាជា «ការឃោសនាដ៏អាក្រក់» ដើម្បីលាក់បាំងការគាំទ្រផ្នែកយោធារបស់លោកខាងលិចចំពោះអ៊ីស្រាអែល។ អ្នកនាំពាក្យវិមានក្រឹមឡាំង លោក ឌីមីទ្រី…

ប្រទេសរុស្ស៊ីបាននិយាយថា ខ្លួនបានធ្វើសមយុទ្ធយោធាជើងទឹក និងអាកាសដ៏ធំសម្បើមកាលពីថ្ងៃអង្គារសប្ដាហ៍នេះ ដែលលាតសន្ធឹងលើមហាសមុទ្រដ៏ធំ ហើយមាននាវាកងទ័ពជើងទឹកជាង ៤០០គ្រឿង យន្តហោះយោធា១២០ គ្រឿង និងទាហានជាង៩០.០០០នាក់។ យោងតាមក្រសួងការពារជាតិរុស្ស៊ី សមយុទ្ធយោធាទ្រង់ទ្រាយធំ ដែលមានឈ្មោះថា “Ocean-2024” រួមមានកងកម្លាំងមកពីប្រទេសចិន ហើយនឹងបន្តរហូតដល់ថ្ងៃទី ១៦ ខែកញ្ញាជាមួយនឹងប្រទេសយ៉ាងហោចណាស់១៥ ដែលត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យចូលរួមសង្កេតការណ៍សមយុទ្ធនោះ ។ លោកប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន (Vladimir Putin) បាននិយាយថា រុស្ស៊ីយកចិត្តទុកដាក់ជាពិសេសក្នុងការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាជាមួយបណ្ដារដ្ឋជាមិត្ត ហើយបានព្រមានសហរដ្ឋអាមេរិកកុំឱ្យព្យាយាមប្រឆាំងទីក្រុងមូស្គូនៅអាស៊ី។ ក្នុងសុន្ទរកថាតាមទូរទស្សន៍មួយទៅកាន់មន្ត្រីយោធារុស្ស៊ីកាលពីថ្ងៃអង្គារ លោក Putin និយាយថា ក្រោមលេសចោទប្រកាន់ដែលមានស្រាប់ ថារុស្ស៊ី និងចិន ជាប្រភពនៃការគំរាមកំហែង សហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត កំពុងបង្កើនវត្តមានយោធារបស់ពួកគេនៅជិតព្រំដែនខាងលិចរបស់ប្រទេសរុស្ស៊ី នៅតំបន់អាក់ទិក និងក្នុងតំបន់អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក។ លោកបាននិយាយថា ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងសម្ព័ន្ធមិត្តកំពុង ប្រកាសជាចំហអំពីផែនការរបស់ពួកគេក្នុងការដាក់ពង្រាយមីស៊ីលរយៈចម្ងាយមធ្យម និងខ្លី នៅក្នុងតំបន់ដែលហៅថាឆ្ពោះទៅមុខ។ ក្រុមអ្នកវិភាគនិយាយថា សមយុទ្ធទ័ពជើងទឹក និងផ្លូវអាកាសរួមគ្នា គឺជាកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រុស្ស៊ី និងចិន ក្នុងការធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងយោធាកាន់តែស៊ីជម្រៅ និងប្រឆាំងការបង្កើនការសម្របសម្រួលផ្នែកសន្តិសុខរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តនៅក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក៕

ស្ពានមួយបានបាក់ ហើយរថយន្តក្រុងមួយគ្រឿងត្រូវបានហូរកួចតាមទឹកជំនន់ក្នុងប្រទេសវៀតណាមកាលពីថ្ងៃចន្ទ ដោយបានបង្កើនចំនួនអ្នកស្លាប់នៅក្នុងប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍មួយនេះដល់៦៤នាក់ដោយសារព្យុះទីហ្វុង និងភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងជាបន្តបន្ទាប់ ដោយបានបំផ្លាញរោងចក្រមួយចំនួននៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្មភាគខាងជើងដែលផ្តោតលើការនាំចេញផងដែរ។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋ VN Express បានរាយការណ៍ថា មនុស្ស ៩ នាក់បានស្លាប់កាលពីថ្ងៃសៅរ៍ បន្ទាប់ពីព្យុះទីហ្វុង Yagi បានវាយប្រហារប្រទេសវៀតណាម មុនពេលចុះខ្សោយកម្លាំងទៅជាព្យុះត្រូពិក។ អ្នកស្លាប់ផ្សេងទៀត គឺនៅក្នុងគ្រោះទឹកជំនន់ និងបំណាក់ដីដែលបានកើតឡើងកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ និងថ្ងៃចន្ទសប្ដាហ៍នេះ។ កម្រិតទឹកក្នុងទន្លេជាច្រើននៅភាគខាងជើងប្រទេសវៀតណាម នៅតែខ្ពស់ប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំង។ រថយន្តក្រុងមួយគ្រឿងដឹកមនុស្ស២០នាក់ ត្រូវបានទឹកហូរកួចចូលក្នុងទន្លេដោយសារបំណាក់ដីក្នុងខេត្ត កាវ បាំង (Cao Bang) កាលពីព្រឹកថ្ងៃចន្ទដើមសប្ដាហ៍នេះ។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋបាននិយាយថា សាកសពបួននាក់ត្រូវបានស្រង់ចេញពីរថយន្តក្រុង ហើយអ្នកនៅរស់រានមានជីវិតម្នាក់ត្រូវបានជួយសង្គ្រោះ ខណៈអ្នកផ្សេងទៀតនៅតែបាត់ខ្លួននៅឡើយ៕

រទេសចិន បាននិយាយកាលពីថ្ងៃចន្ទ (០៩ កញ្ញា) ថាខ្លួននឹងធ្វើសមយុទ្ធយោធារួមគ្នាជាមួយរុស្ស៊ី ក្នុងខែកញ្ញានេះ ខណៈសម្ព័ន្ធមិត្តទាំងពីរពង្រឹងទំនាក់ទំនងកាន់តែស៊ីជម្រៅ ដែលនាំឱ្យអង្គការ ណាតូ (NATO) ហៅទីក្រុងប៉េកាំង ថាជា «អ្នកបើកដៃ» ឱ្យសង្គ្រាមរបស់ទីក្រុងមូស្គូ នៅអ៊ុយក្រែន។ ក្រសួងការពារជាតិចិន និយាយថា កងទ័ពជើងទឹក និងអាកាស នឹងចូលរួមក្នុងសមយុទ្ធ ខាជើងរួម-២០២៤ (North-Joint 2024) នៅលើតំបន់អាកាស និងជុំវិញសមុទ្រជប៉ុន និងសមុទ្រ អូខុតស្ក៍ (Okhotsk) ក្បែរឆ្នេរសមុទ្ររុស្ស៊ី។ ក្រសួងបន្តថា «សមយុទ្ធនេះមានគោលបំណងធ្វើឱ្យស៊ីជម្រៅនូវកម្រិតកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយុទ្ធសាស្ត្ររវាងយោធាចិន និងរុស្ស៊ី និងបង្កើនសមត្ថភាពរបស់ពួកគេក្នុងការរួមគ្នាដោះស្រាយការគំរាមកំហែងផ្នែកសន្តិសុខ»។ ភាគីទាំងពីរនឹងបញ្ជូនកងនាវាចរទៅកាន់ «តំបន់សមុទ្រដែលពាក់ព័ន្ធនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក» សម្រាប់ការល្បាតដែនសមុទ្ររួមគ្នា ហើយចិន ក៏នឹងចូលរួមក្នុងសមយុទ្ធយុទ្ធសាស្ត្រ មហាសមុទ្រឆ្នាំ២០២៤ (Ocean-2024) របស់រុស្ស៊ីផងដែរ។ ក្រសួងមិនបានផ្តល់កាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់ថាតើសមយុទ្ធនឹងធ្វើឡើងនៅពេលណានោះទេ។ កាលពីខែកក្កដា ប្រទេសទាំងពីរបានធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នានៅក្នុងដែនទឹក និងដែនអាកាសជុំវិញទីក្រុង ចានជាំង (Zhanjiang) ដែលជាទីក្រុងមួយនៅក្នុងខេត្តក្វាងតុង (Guangdong) ភាគខាងត្បូងប្រទេសចិន។ សមយុទ្ធទាំងនោះបានកើតឡើងនៅសប្តាហ៍ដូចគ្នាដែលបណ្ដាមេដឹកនាំណាតូព្រមានចិន ថាបាន «ក្លាយជាអ្នកបើកដៃ» នៃប្រតិបត្តិការយោធារបស់រុស្ស៊ីលើអ៊ុយក្រែន ដែលជំរុញឱ្យទីក្រុងប៉េកាំង…